Preserved work

Chúng tôi lên biên giới

Nguyễn Dương Côn

Page 1IMG_1582.HEIC

Original scan page 1 of Chúng tôi lên biên giới

NGUYỄN DƯƠNG CÔNCHÚNG TÔI LÊN BIÊN GIỚIGhi chépĐoàn chúng lôi đến thị xã LạngSơn vào một buôi sáng đẹp trời.Tại nhà khách Tỉnh ủy. đồng chiphó bí thư Tỉnh ủy Lạng Sơn ra tậncửa đón chúng lôi. Đồng chí xúc độngnói :- Cho phép tôi thay mặt cán bộ.chiến sĩ và nhân dân tỉnh biên giớicảm ơn Tỉnh ủy và nhân dân TháiBình. Các đồng chí đã qua nhữngchặng đường xa xôi vất vả đến vớichúng tôi, đó là nguồn cổ vũ lớn đốivới cán bộ và nhân dân đang hàngngày, hàng giờ chiến đấu với bọn giặcbành trướng Trung Quốc.Trưởng đoàn của chúng tôi là anhNguyễn Văn Hạng, Thường vụ Tỉnhủy, trưởng ban tuyên huấn của TháiBình trân trọng trao bức thư thămhỏi của Đảng bộ và nhân dân TháiBình gửi Đảng bộ và nhân dân LạngSơn. Trong đoàn chúng tôi, ngoài các*đồng chí lãnh đạo còn có các nhà báo,các diễn viênvà nhạc công được cửđi thăm hỏi và biểu diễn, phục vụ cácchiến sĩ bảo vệ biên giới. Anh Hạngnói:- Việc thăm hỏi và giúp đỡ cácchiến sĩ bảo vệ biên giới, trong đó cócon em nhân dân, Thái Bình, là nhiệmvụ của lất cả các tỉnh. Chúng tôi muốnphần nào được chia sẻ nỗi vất vả hysinh của cán bộ và nhân dân LạngSơn, nơi tuyến dầu Tổ quốc.Cuộc liếp xúc ngắn gọn và cảmthông sâu sắc. Sáng hôm sau, các anhLạng Sơn cho chúng lôi di Tràng Địnhhuyn biên giới nóng bong sa nữngtrận thắng của bộ đội ta, còn sôi sụckhí thế chiến đấu. Từ thị trấn TrangĐịnh, xẹ rẽ vào con đưòng đá gậpghênh chạy ven những hòn núi nhỏvà những cánh dòng lúa, rồi dừng lạibên một vách núi đá cao ngất dựngđứng. Sát bên núi là một vạt xóm nhỏtrồng dầy mận, mắc coọc. Ngay bênvách núi là những dãy bạt nilông chechếch. Từ trong những dãy nhà bạt ấytràn ra những người lính trẻ măng Họreo hò khi thấy chúng tôi lừ trên xenhảy xuống.- Có văn công anh em ơi !Cô nữ diên viên Hồng Phin cườingượng ngập mà tươi tắn. Cô vẫychào các chiến sĩ.Chúng tôi được dân qua một ụ pháovào một căn nhà nứa lớn. Mấy chiếnsĩ đang luống cuống lìm ghế, lấy nướcmời khách. Saumột hồi còi, cả đạiđội đã xếp hàng ngay ngắn. Hầu hếtcác chiến sĩ còn rất trẻ. Có ngườigương mặt hơi gầy nhựng tất cả đềurạng rỡ niềm vui đón khách. Họ lặngyên và xúc động nghe anh Hạng nóichuyện. Rôi Hông Phin hát. Rồi HoàiNam chơi ghi la điện. Văn Chiều vàHông Phin song ca, Đức Ba đàn bầu,Đăng Ánh sáo trúc. Tiếng vỗ tay khôngngót xen với tiếng gọi «Nữa ! nữa đị!Hay quá. Nữa đi !». Có những chiến

Page 2IMG_1583.HEIC

Original scan page 2 of Chúng tôi lên biên giới

sĩ cởi trần, bận quần dài lẩm lem, ởngọn nũi này. Khi chúng làm đường,công sự chạy về ngồi ngay vào khuchúng tôi nhìn rõ những dãy dài hàngsân klấu. Có anh kêu « Hát bù chotrăm xe vận tải. Từ trung tuần tháng 3bọn ôi về chậm, đồng chí ơi!»chúng tôi đã biết rõ chúng có ấmChúng tôi ra ụ pháo. Các chiến sĩmưu gì đối với 636 và 820. Từ ngày6-3-1984, chúng đã dùng tập kích đểtan theo. Thế là Hồng Phin lại phảtlát vì quá nhiều tiếng gọi «Hát nữabắt cóc chiến sĩ ta. Anh em thấy dịchdi, hát nữa đi!». Cả nhóm văn côngvào đã phản kích ráo riết. Cấp trênlại đàn hát bên mâm pháo. Rồi chúngtôi chụp ảnh với các chiến sĩ. Tôi đãđược nghe giới thiệu về đại đội củahọ : đại đội 4, sư 347 đánh giỏi. Pháođịch nồ rân 3 phát, pháo họ nổ trả.Họ vừa qua 45 ngày chiến dấu daidắng liên tục, tiêu diệt một số cứ diềmvà diệt một số tên bành trướng, giữvững vị trí và quân số. Tiêu đoàn họvùa được thưởng Huân chương chiếncông hạng ba, 3 bằng khen ,cho đạiđội, 18 bằng khen cho chiến sĩ sauđợt chiến đấu vừa qua...Đoàn chúng tôi dời đại đội 4 vềtrung đoàn bộ 374. Tôi gặp anh Đóatrong một cănnhà xây cao rộng.Trung đoàn trưởng Đóa có vóc ngườicao gầy, gân guốc. Biết tôi tìm biểumặt trận, không đề hỏi nhiều, anhĐóa say sưa nói :- Anh ạ ! Vùng huyện Tràng Địnhnày có thể nói là một trong nhữngđiễm nóng nhất của biên giới bây giờ.Vị trí trọng yếu nhất là địa phận xãQuốc Khánh. Ở đây có hai đỉnh núi :Một cao 820 mét, một cao 636 mét.Nếu chúng chiếm dược 636 thì 820 sẽmất với chúng. Được 820, chúng sẽkhống chế toàn bộ Tràng Định. Chắcanh đã biết cách địch đánh tràn lantoàn tuyến biên giới hồi tháng 2-1979.Bây giờ khác rồi. Chúng tập trungđánh chiếm các đỉnh cao. Chúng đánhthành từng đợt ồ ạt lên các chốt trọngyếu. Không rải quân, rải đạn nhưtrước nữa. Qua nhiều lần tấn côngchiếm 636 và 820 thất bại, bọn bànhtrướng đã đổ công sức làm những conđường lớn rải nhựa tiến sát chân cácthông báo: «Từ 25 đến 28-4, giặc sẽđánhcăng thẳng».Chúng lôi nhận định:chúng muốn chiếm 820 để tiến tớichiếm 3 xã biên giới và khống chếtoàn bộ trục đường 4. Tất cả các đơnvị của chúng lôi chuẩn bị suốt ngàyđêm. Hàng ngàn chiến sĩ trong nhữngngày ấy thay nhau thức ba bốn đêmliên. Rồi họ thay nhau ngủ lấy sức.liên tục củng cố công sự, đặt nhữngổ pháo lớn.Đêm 4-4, địch đánh vào Văn Lãng.Rồi các ngày 5, 6, 7 và 8-4, liên tiếpdội pháo vào các chốt. Lính bộ binhcủa chúng đào những đường hầm rồichui lên từ lưng chừng núi. Nhưngkhi pháo chúng vừa nổ, liền có pháota đáp lại ngay. Chúng dùng một đợtpháo thật, rồi dùng toàn «pháo giấy».Dưới làn "pháo giấy" bộ binh chúngtràn lên. Nhưng quân ta thừa biếtchúng lao vào đến đâu là chết đến đó,Các chốt của ta vẫn trụ vữngNgày 12-1, chúng đánh một lần nữa.Sau đó nghỉ bằng. Rồi từ 28 đến 30-4lại đánh trận mới, trận thứ sáu trongđợt. Thất bại đau quá, chúng gọi loa :«Chúng tôi có đánh các anh dâu, chỉnổ mìn làm đường thôi».Từ 1-5 đến 6-5, những trận tiếncông ác liệt của chúng diễn ra. Chúngcố chết để chiếm 636 và 820. Địch dộihàng ngàn quả pháo 155, 152 và 160 lymỗi ngày. Tình ra trong mỗi đợt mỗingười dân ở Tràng Định chịu 4 quảpháo. Chúng dốc pháo vào đỉnh 636.Cả vùng đỉnh 636 rộng chừng hơn1000 mét vuông bị cày xới bởi pháogiặc. Các chiến sĩ không gọi là 636 nữa

Page 3IMG_1584.HEIC

Original scan page 3 of Chúng tôi lên biên giới

mà gọi là 630 anh ạ. Nghĩa là pháo- Tràng Định sản xuất vẫn giỏigiặc dã bạt đi 6 mét. Dội pháo xong,đấy anh ạ. Rồi chúng ta sẽ gặp bàchúng liền tràn lên đóng chốt. Cócon cày cấy ngay trong tầm pháunguy cơ mất chốt này. Một đại độiđịch. Vụ xuân này, Tràng Định bắtcông binh của la đã được huy độngđầu cấy từ mùng 3 thị ngày 5-1đến..Pháo cối của ta dội vào đỉnhchúng nó đánh. Đến 20-4 đã cấy636. Chúng nó, phần lớn bay hết xácxong 1272 héc ta, vượt mức kế hoạchhoặc tan ra cùng với đất. Ta lại chiếmlấy 636...Anh Đóá ngừng một lát rồi nói sẽsàng vừa như bình luận vừa như đểkết luận :- Các chiến sĩ đều hết sức dũngcảm và mưu trí. Thật ra, nếu gọi anhem của chúng ta là thép đỏ qua lửabỏng thì vẫn chưa xứng với họ. Cácanh có định lên thăm 820 không? Lênđấy, các anh sẽ trực tiếp gặp họ.- Có. Có chứ! - Tôi vội trả lời.- Các anh có lên nhớ phải chấphành kỷ luật chiến trường đề đảmbảo an toàn.Tuần trước đoàn văn công Hà Bắcvừa lên tới đỉnh 820 thì được bọnTàu «đón chào » bằng 100 quả pháo cối.Rất may là chả ai việc gì cả! Cácchiến sĩ trên ấy mong các anh lên đấy !Xe chúng tôi dừng lại ở một vùng cỏtranh xanh rờn. Gió sớm tràn nhẹ,hơi sương mát lạnh từ các đỉnh núi..Những ngọn cỏ rung lên trong mùsương tràng dang kéo dài móng mánh.Nhìn ra xa, đến tân các chân núi làđồng lúa đang thì con gái, những vạtruộng thuốc lá ngả màu vàng tơ.Thưa thớt lại có những cánh ruộnglúa mới cấy, những ruộng vừa càybừa. Lúa ở vùng này, kế cũng lạ, đếncuối tháng tư rồi còn cấy được. Đoanchúng tôi nghỉ lại một chút, anh emđều xuống xe. Đồng chí chỉ huy phóbộ tư lệnh Lạng Sơn quê ở TháiBình có vóc người cao lớn, da bánhmật, đầu húi cua từ chiếc xe « com-,măng-ca » sang xe ca chúng tôi. Anhbảo tôi:72 héc ta lúa., Ngô gieo 142 béc ta,vượt 42 héc ta. Thuốc lá tuy trồnghụt mức giao 50 héc ta nhưng đã gấp 3năm ngoái, đạt 150 héc ta. Ai đánhgiặc cứ đánh, ai sản xuất cứ sản xuất.Chúng tôi chia làm hai đoàn. Đoàndo anh Hạng dẫn đầu lên phía đồnbiên phòng X. Đoàn chúng tôi - độivăn công và nhà báo do anh Hằngdẫn dầu đi về phía đỉnh 820.Đến chân núi 820 (trong địa phậnxã Quốc Khánh), chúng tôi chụp ảnhmột khu nhà đồng bào H-mông vừabị pháo giặc tàn phá.Chúng tôi lên tới đỉnh núi vào lúc 11giờ trưa. Thế là đã qua ba tiếng từdưới chân núi lên tới đinh. Qua cáckẽ cây rừng chúng tôi bắt đầu nhậnra các « mái nhà » của bộ đội trênchốt. Đó là những cái hầm rộng ởdốc núi che bán mái bằng cỏ tranh.Điểm cao 820 những chỗ bị pháokhoét màu đất đỏ tươi. Cỏ tranh mọcdày và rất tươi tốt. Mon theo bờ cỏtranh, chúng tôi tiến thẳng đến chỗbộ đội đang đào công sự, khiêngnhững đoạn cây vừng làm cầu quacông sự. Chiến sĩ nhìn thấy chúng tôi,ngừng công việc đứng vẫy chào. Họlại reo lên để báo tin vui cho nhau.Chừng hơn một trung đội chạy vềphía chúng tôi, mọi người đều cườivui đón khách. Bỗng tôi nghe cónhững tiếng nỗ lớn, đất đá bay lunglên: Các chiến sĩ nói rằng đó là mìnlàm đường.Chúng tôi được dẫn iên hầm chỉhuy trung đoàn đóng ngay trên điềmcao nhất của chốt. Tiếng mìn làmđường vẫn liên liếp rang dội. Tôi

Page 4IMG_1585.HEIC

Original scan page 4 of Chúng tôi lên biên giới

hn bár măn t) :bắt dầu thay cái nắng nóng gay gắttôi ống nhỏm. Tôi nhỏ dầu lên khỏitrên đỉnh núi. Chúngtôi bị nhuộm trongcông sự nhìn sang phía Trung Quốc,màu đỏ chói chang của đất và củathấy con đường nhựa lớn chúng dangnắng. Hâm chỉ huy trung đoàn có mộtlàm dễ tiến lên 820. Rò bóng nhữngcái hỗ rộng lộ thiên. Anh Hằng, phótên lính di lại trên đường, nhữngchủ tịch tỉnh nói chuyện và trao quảngôi nhà của chúng. Và nghe rõ tiềngtặng của Thái Bình cho cán bộ chiếnloa lả lướt những giọng nữ hát tiếngsĩ. Đội văn công thi thep một cán bộlên phía hầm A1. Chiến sĩ dang tậptrung ở đó. Tôi thấy Hồng Phin vẫncòn đi guốc cao gót. Tôi tiếc cho HoàiNam vì ốm phải ở lại huyện ủy.Tiếng chiến sĩ lại reo hò.- Chỉ có hai bác gái thôi. Không thấycô em nào đâu! - Nghe mấy anhlính trẻ kêu lên, chị Chinh, hội phóphụ nữ và chị Huệ, hội trưởng nôngdân tập thể nhìn nhau cười.Hơn một trăm chiến sĩ đứng quâyquần nghe đản hát. Ở trên dốc phíasau họ chỉ cao chừng ba mét, cánhnhà báo chúng tôi chiếm điềm caonhất nhìn sang phía Trung Quốc.Trung úy Đào Sĩ Thao, trợ lý táchuấn còn trẻ măng. Anh hiền lànhnhư một cô gái. Anh được giới thiệulà một cán bộ giỏi, nhiều từng trải ởđiềm cao 820 này. Thao dẫn tôi raphía hầm A1. Tôi nhìn sang đỉnh636 thấy cả một vùng lớn đất đỏ bịđào xới lên. Đỉnh 636 cách chỗ tôidúng chỉ 300 mét. Tôi tưởng tượngnhững trận pháo dã bạt đỉnh 636 di6 mét chỉ cách đây mấy tuần. Ở trênđỉnh 636 có những mái hàm. Trungúy Thao bảo đấy là nhà của chiến sĩgiữ chốt. Nhìn sang bên cạnh đỉnh 636thấy một đỉnh núi khác - cách chỗtôi đứng khoảng 450 mét - là chốtcủa bọn giặc Trung Quốc. Thao bảodỉnh này cách 636 chỉ 300 mét đườngthẳng.Tôi và anh Vũ, Thái, phó tổng biêntập báo Thái Bình, theo Thao ra hầmA1. Có bốn chiến sĩ trẻ đang trực ởđó. Chúng tôi đứng trong giao thônghào nỗi vào cửa hầm, Thao dưa choTrung Quốc. Anh Thái dang ngó lênnhin, thì các chiến sĩ kéo cả lôi vàanh Thái xuống. Họ e bọn lính TrungQuốc nhìn thấy: chúng sẽ bắn lỉa.Đoàn chúng tôi lưu luyến chia (ayanh em ở đại đội trên đỉnh chốt. Thaođòi cuốn sổ của tôi. Anh ghi lời cảmơn nhân dân Thái Bình đã cử đoànlên thăm chốt.Đi được một đoạn dốc, chúng tôigặp một đại đội đang lâm đường. Hơnhai trăm chiến sĩ đang đào đất, chặtcây và đặt mìn. Tiếng cười nói reohò vang dội cả một vùng núi. Cả đạiđội kéo vào một khu bên dốc núi. Họvui vẻ nói với đội văn công:- Hát đi! Biểu diễn đi các anh chịvăn công ơi!Thế là một buổi biểu diễn nữa lạiđược tổ chúc. Chiến sĩ -vấy chặt lấydiễn viên. Phải tìm mãi mới đượcmột khu khô để đàn hát. Nhiều chiến •sĩ trẻ chăm chú, xúc động nghe HồngPhin hát, Đức Ba đàn bầu. Một bạnphóng viên vừa gia ống kinh thì tửtrên cao chiến sĩ ta buông xuống vàchùm phong lan rất đẹp...Hồng Phin nhanh nhẹn ôm gọn mộtMột chiến sĩ trẻ đứng cạnh tôi, cóvóc người cao lớn, da đen nhỏm mờitôi điếu thuốc cuộn bằng giấy báo.Trò chuyện đôi câu nhân lúc nghehát, Hưng-tên chiến sĩ này - kéotôi : « Anh phải vào hầm của em mộtchút !» Tôi đi theo Hưng vào hàm,Hưng có vẻ bí mật, hòi hộp:- Hôm qua, bọn em nghe tin cóđoàn đến, liền vào rừng tìm mận làmquà. Nhưng mận rừng năm nay mấtmùa, Em chỉ hái được bằng này, anh

Page 5IMG_1586.HEIC

Original scan page 5 of Chúng tôi lên biên giới

đem về Thái Bình làm quà cho chị vàxuống đại đội đã đưa cụ dến chỗ cháucháu !cách đấy chừng 10 kilô mét.Tôi rưng rưng trong lòng, cầm góiTôi giấu cảm động lắng nghe anhmận của Hưng.Mưu lâm sự :"... Mẹ lôi đã gần bảy mươi nhưngcòn khoe mạnh, đi lại biên giới đãĐêm trời mưa rất to. Tôi ngồi ở vănmấy lần. Hồi con trai và cháu ruộtphòng huyện ủy Tràng Định. Ngoàitôi chưa lên trên này, cụ không làntrời đen đặc. Xa tít trên cao có mộtđiềm sáng như một vì sao lạ trongmưa đêm. Một đồng chi phục vụnhà khách bảo tôi: đó là ngọn đèntrên chốt, bên ngọn đèn ấy chiến sĩ tađang thức.Sư phó, tham mựu trưởng NguyễnVăn Mưu đến trễ hẹn. Tôi thấp thỏmđợi anh. Tôi mới biết anh trong buổitiếp đoàn Thái Bình vào sáng nay.Đồng chí bí thư huyện ủy Tràng Địnhgiới thiệu : « Anh Mưu, nguời quê biểncác anh đấy Một tham mữu trưởngcó nhiều chuyện đánh bọn bànhtrướng Trung Quốc lắm đấy!». Tôilàm quen, hẹn anh bảy giờ tối gặpnhau. Anh nhảy lừ xe com-măng-caxuống đi vội về phía tôi. Anh giơ taynhư muốn ôm lấy người đồng hươngmới quen :- Xin lỗi. Phải họp đột xuất.Anh thông cảm- Ô! Tưởng có lý do riêng chí!- Có! Có lý do riêng nữa đấy ! Cụtôi lên thăm cháu.- Sao? Anh bảo cụ lên à? Cháunào ?Anh Mưu cười, chưa trả lời. Chúngtôi vào phòng uống nước. Mưu chậmrãi:- Mẹ tôi nhớ cháu lại lên. Tôi vừavào họp thì có tin cụ đang chờ. Biếtanh em đón giúp, tôi vẫn họp. Họpxong tôi về thì cụ đã đòi các đồng chíở nhà đưa đến chỗ cháu. Cụ lý do:« Bố nó thì khỏi phải thăm. Tôi phảiđến ngay chỗ cháu xem nó thế nàocho bò công tôi lặn lội ». Nễ cụ quá,một đồng chi lái xe nhân có việcnào lên thăm tôi. Nhưng hai đứa mớixa nhà được năm tháng, đã thấy cụlên. Anh ạ, cụ đi ổtô hàng một mình.Từ thị xã Lạng Sơn, cụ đi nhờ xe ôtôbộ đội với lý do là có con trai và haicháu nội ở trên chốt !" À, vâng, tôi là con thứ tư trongnăm con trai của cụ tôi, đều là bộđội. Hai ông anh tôi đi chống Pháp,dã hy sinh. Năm 1965, anh thứ ba đibộ đội. Năm 1966, em trai tôi cũng lênđường vào cùng đơn vị với ông anh.Tôi nhập ngũ năm 1964, đã qua nhiềumặt trận, ở miền Nam, sang Lào,Cam-pu-chia. Tôi bị thương nhiều lần.Tôi lên biên giới phía Bắc từ năn:1977. Rồi có mặt ở Lạng Sơn từ tháng2-i979.« Em trai tôi đã hy sinh đề lại mộcháu gái lên là Nhuần. Mẹ tôi thươngthím ấy đầu còn xanh, tuỏi còn trẻ,đã nuôi lấy cháu để thím ấy về bênngoại xây dựng gia đình mới. Rồithẳng Khiêm, con trai lớn của tôi xinvào bộ dội. Thằng Hoài con ông anhđã về hưu cũng đòi đi. Chúng nó đềulên biên giới...».Sư phó Mưu vê vê điếu thuốc. Anhnhìn lên ngọn đèn trên chốt vẫn sángnhấp nháy. Rồi anh nói tiếp:« Ở trên này các cháu nhà tôi nólàm tôi yên lâm. Tôi nghiêm khắc,không cho chúng nó lên chỗ tôi đâu.Tôi hạn chế cả việc gửi tiền và quàcho các cháu. Cụ tôi biết thế, khôngvừa lòng cho lắm.Tôi cũng ngại phiền các dồng chí ởđơn vị các cháu khi có cụ lên. Nhưngcác anh ấy bảo:

Page 6IMG_1587.HEIC

Original scan page 6 of Chúng tôi lên biên giới

- Ông không biết cụ lèn đề làm gìNhưng có lẽ chủng tôi không kịp gặphay sao mà nói vậy? Này ông nhá:bà mẹ anh Mưu, vì ngày mai chúngcụ căn dặn hai cháu: « Cả nhà ta dãtôi đã dời Tràng Định. Tôi nằm khôngcó bảy người đi chiến đấu. Tỉnh Tháingủ. Tôi thao thức vì nhiều câuBinh ta là có nhiều công với « tuyềnchuyện và con người mà tôi mới gặptuyến ». Cảc con phải xứng đáng làở vùng biên giới thiêng liêng của Tổcon cháu của gia đình, là người Tháiquốc này. Tôi nghĩ nhiều về bà mẹ đãbầy lần tiễn con, cháu đi đánh baBình... Đấy, ông xem còn nhà tuyênhuấn nào của dơn vị tôi hơn cụ nóivới các cháu nữa!».Câu chuyện giữa tôi và anh Mưukéo dài quá nửa đêm.Tôi buông màn định ngủ. Ngày maitôi sẽ theo doàn dến một vài đơn vịnữa. Chúng tôi sẽ còn gặp nhiềungười Thái Bình, từ đồng chí tư lệnhtrưởng bộ chỉ huy Lạng Sơn đếnnhững người như anh Mưu, như cácchiến sĩ mà tôi dã gặp trên các chốttrong đó có con và cháu anh Miru,thằng giặc kể từ ngày khởi nghĩatháng Tám đến bây giờ. Có bao nhiêuđiều lâm huyết của người Thái Bìnhđối với sự nghiệp bảo vệ Tồ quốc ởtrong cuộc đời bà mẹ vì đại và giảndị này...om yuNgoài trời vẫn dỗ mưa, ngọn đènchiến sĩ tiên chốt vẫn sáng nhấpnháy.8-1984N.D.C.

Draft OCR

This transcription is machine-generated and needs human correction, especially for Vietnamese diacritics and column order.

Page 1

NGUYỄN DƯƠNG CÔN CHÚNG TÔI LÊN BIÊN GIỚI Ghi chép Đoàn chúng lôi đến thị xã Lạng Sơn vào một buôi sáng đẹp trời. Tại nhà khách Tỉnh ủy. đồng chi phó bí thư Tỉnh ủy Lạng Sơn ra tận cửa đón chúng lôi. Đồng chí xúc động nói : - Cho phép tôi thay mặt cán bộ. chiến sĩ và nhân dân tỉnh biên giới cảm ơn Tỉnh ủy và nhân dân Thái Bình. Các đồng chí đã qua những chặng đường xa xôi vất vả đến với chúng tôi, đó là nguồn cổ vũ lớn đối với cán bộ và nhân dân đang hàng ngày, hàng giờ chiến đấu với bọn giặc bành trướng Trung Quốc. Trưởng đoàn của chúng tôi là anh Nguyễn Văn Hạng, Thường vụ Tỉnh ủy, trưởng ban tuyên huấn của Thái Bình trân trọng trao bức thư thăm hỏi của Đảng bộ và nhân dân Thái Bình gửi Đảng bộ và nhân dân Lạng Sơn. Trong đoàn chúng tôi, ngoài các *đồng chí lãnh đạo còn có các nhà báo, các diễn viên và nhạc công được cử đi thăm hỏi và biểu diễn, phục vụ các chiến sĩ bảo vệ biên giới. Anh Hạng nói: - Việc thăm hỏi và giúp đỡ các chiến sĩ bảo vệ biên giới, trong đó có con em nhân dân, Thái Bình, là nhiệm vụ của lất cả các tỉnh. Chúng tôi muốn phần nào được chia sẻ nỗi vất vả hy sinh của cán bộ và nhân dân Lạng Sơn, nơi tuyến dầu Tổ quốc. Cuộc liếp xúc ngắn gọn và cảm thông sâu sắc. Sáng hôm sau, các anh Lạng Sơn cho chúng lôi di Tràng Định huyn biên giới nóng bong sa nững trận thắng của bộ đội ta, còn sôi sục khí thế chiến đấu. Từ thị trấn Trang Định, xẹ rẽ vào con đưòng đá gập ghênh chạy ven những hòn núi nhỏ và những cánh dòng lúa, rồi dừng lại bên một vách núi đá cao ngất dựng đứng. Sát bên núi là một vạt xóm nhỏ trồng dầy mận, mắc coọc. Ngay bên vách núi là những dãy bạt nilông che chếch. Từ trong những dãy nhà bạt ấy tràn ra những người lính trẻ măng Họ reo hò khi thấy chúng tôi lừ trên xe nhảy xuống. - Có văn công anh em ơi ! Cô nữ diên viên Hồng Phin cười ngượng ngập mà tươi tắn. Cô vẫy chào các chiến sĩ. Chúng tôi được dân qua một ụ pháo vào một căn nhà nứa lớn. Mấy chiến sĩ đang luống cuống lìm ghế, lấy nước mời khách. Sau một hồi còi, cả đại đội đã xếp hàng ngay ngắn. Hầu hết các chiến sĩ còn rất trẻ. Có người gương mặt hơi gầy nhựng tất cả đều rạng rỡ niềm vui đón khách. Họ lặng yên và xúc động nghe anh Hạng nói chuyện. Rôi Hông Phin hát. Rồi Hoài Nam chơi ghi la điện. Văn Chiều và Hông Phin song ca, Đức Ba đàn bầu, Đăng Ánh sáo trúc. Tiếng vỗ tay không ngót xen với tiếng gọi «Nữa ! nữa đị! Hay quá. Nữa đi !». Có những chiến

Page 2

sĩ cởi trần, bận quần dài lẩm lem, ở ngọn nũi này. Khi chúng làm đường, công sự chạy về ngồi ngay vào khu chúng tôi nhìn rõ những dãy dài hàng sân klấu. Có anh kêu « Hát bù cho trăm xe vận tải. Từ trung tuần tháng 3 bọn ôi về chậm, đồng chí ơi!» chúng tôi đã biết rõ chúng có ấm Chúng tôi ra ụ pháo. Các chiến sĩ mưu gì đối với 636 và 820. Từ ngày 6-3-1984, chúng đã dùng tập kích để tan theo. Thế là Hồng Phin lại phảt lát vì quá nhiều tiếng gọi «Hát nữa bắt cóc chiến sĩ ta. Anh em thấy dịch di, hát nữa đi!». Cả nhóm văn công vào đã phản kích ráo riết. Cấp trên lại đàn hát bên mâm pháo. Rồi chúng tôi chụp ảnh với các chiến sĩ. Tôi đã được nghe giới thiệu về đại đội của họ : đại đội 4, sư 347 đánh giỏi. Pháo địch nồ rân 3 phát, pháo họ nổ trả. Họ vừa qua 45 ngày chiến dấu dai dắng liên tục, tiêu diệt một số cứ diềm và diệt một số tên bành trướng, giữ vững vị trí và quân số. Tiêu đoàn họ vùa được thưởng Huân chương chiến công hạng ba, 3 bằng khen ,cho đại đội, 18 bằng khen cho chiến sĩ sau đợt chiến đấu vừa qua... Đoàn chúng tôi dời đại đội 4 về trung đoàn bộ 374. Tôi gặp anh Đóa trong một căn nhà xây cao rộng. Trung đoàn trưởng Đóa có vóc người cao gầy, gân guốc. Biết tôi tìm biểu mặt trận, không đề hỏi nhiều, anh Đóa say sưa nói : - Anh ạ ! Vùng huyện Tràng Định này có thể nói là một trong những điễm nóng nhất của biên giới bây giờ. Vị trí trọng yếu nhất là địa phận xã Quốc Khánh. Ở đây có hai đỉnh núi : Một cao 820 mét, một cao 636 mét. Nếu chúng chiếm dược 636 thì 820 sẽ mất với chúng. Được 820, chúng sẽ khống chế toàn bộ Tràng Định. Chắc anh đã biết cách địch đánh tràn lan toàn tuyến biên giới hồi tháng 2-1979. Bây giờ khác rồi. Chúng tập trung đánh chiếm các đỉnh cao. Chúng đánh thành từng đợt ồ ạt lên các chốt trọng yếu. Không rải quân, rải đạn như trước nữa. Qua nhiều lần tấn công chiếm 636 và 820 thất bại, bọn bành trướng đã đổ công sức làm những con đường lớn rải nhựa tiến sát chân các thông báo: «Từ 25 đến 28-4, giặc sẽ đánhcăng thẳng».Chúng lôi nhận định: chúng muốn chiếm 820 để tiến tới chiếm 3 xã biên giới và khống chế toàn bộ trục đường 4. Tất cả các đơn vị của chúng lôi chuẩn bị suốt ngày đêm. Hàng ngàn chiến sĩ trong những ngày ấy thay nhau thức ba bốn đêm liên. Rồi họ thay nhau ngủ lấy sức. liên tục củng cố công sự, đặt những ổ pháo lớn. Đêm 4-4, địch đánh vào Văn Lãng. Rồi các ngày 5, 6, 7 và 8-4, liên tiếp dội pháo vào các chốt. Lính bộ binh của chúng đào những đường hầm rồi chui lên từ lưng chừng núi. Nhưng khi pháo chúng vừa nổ, liền có pháo ta đáp lại ngay. Chúng dùng một đợt pháo thật, rồi dùng toàn «pháo giấy». Dưới làn "pháo giấy" bộ binh chúng tràn lên. Nhưng quân ta thừa biết chúng lao vào đến đâu là chết đến đó, Các chốt của ta vẫn trụ vững Ngày 12-1, chúng đánh một lần nữa. Sau đó nghỉ bằng. Rồi từ 28 đến 30-4 lại đánh trận mới, trận thứ sáu trong đợt. Thất bại đau quá, chúng gọi loa : «Chúng tôi có đánh các anh dâu, chỉ nổ mìn làm đường thôi». Từ 1-5 đến 6-5, những trận tiến công ác liệt của chúng diễn ra. Chúng cố chết để chiếm 636 và 820. Địch dội hàng ngàn quả pháo 155, 152 và 160 ly mỗi ngày. Tình ra trong mỗi đợt mỗi người dân ở Tràng Định chịu 4 quả pháo. Chúng dốc pháo vào đỉnh 636. Cả vùng đỉnh 636 rộng chừng hơn 1000 mét vuông bị cày xới bởi pháo giặc. Các chiến sĩ không gọi là 636 nữa

Page 3

mà gọi là 630 anh ạ. Nghĩa là pháo - Tràng Định sản xuất vẫn giỏi giặc dã bạt đi 6 mét. Dội pháo xong, đấy anh ạ. Rồi chúng ta sẽ gặp bà chúng liền tràn lên đóng chốt. Có con cày cấy ngay trong tầm pháu nguy cơ mất chốt này. Một đại đội địch. Vụ xuân này, Tràng Định bắt công binh của la đã được huy động đầu cấy từ mùng 3 thị ngày 5-1 đến..Pháo cối của ta dội vào đỉnh chúng nó đánh. Đến 20-4 đã cấy 636. Chúng nó, phần lớn bay hết xác xong 1272 héc ta, vượt mức kế hoạch hoặc tan ra cùng với đất. Ta lại chiếm lấy 636... Anh Đóá ngừng một lát rồi nói sẽ sàng vừa như bình luận vừa như để kết luận : - Các chiến sĩ đều hết sức dũng cảm và mưu trí. Thật ra, nếu gọi anh em của chúng ta là thép đỏ qua lửa bỏng thì vẫn chưa xứng với họ. Các anh có định lên thăm 820 không? Lên đấy, các anh sẽ trực tiếp gặp họ. - Có. Có chứ! - Tôi vội trả lời. - Các anh có lên nhớ phải chấp hành kỷ luật chiến trường đề đảm bảo an toàn. Tuần trước đoàn văn công Hà Bắc vừa lên tới đỉnh 820 thì được bọn Tàu «đón chào » bằng 100 quả pháo cối. Rất may là chả ai việc gì cả! Các chiến sĩ trên ấy mong các anh lên đấy ! Xe chúng tôi dừng lại ở một vùng cỏ tranh xanh rờn. Gió sớm tràn nhẹ, hơi sương mát lạnh từ các đỉnh núi.. Những ngọn cỏ rung lên trong mù sương tràng dang kéo dài móng mánh. Nhìn ra xa, đến tân các chân núi là đồng lúa đang thì con gái, những vạt ruộng thuốc lá ngả màu vàng tơ. Thưa thớt lại có những cánh ruộng lúa mới cấy, những ruộng vừa cày bừa. Lúa ở vùng này, kế cũng lạ, đến cuối tháng tư rồi còn cấy được. Đoan chúng tôi nghỉ lại một chút, anh em đều xuống xe. Đồng chí chỉ huy phó bộ tư lệnh Lạng Sơn quê ở Thái Bình có vóc người cao lớn, da bánh mật, đầu húi cua từ chiếc xe « com- ,măng-ca » sang xe ca chúng tôi. Anh bảo tôi: 72 héc ta lúa., Ngô gieo 142 béc ta, vượt 42 héc ta. Thuốc lá tuy trồng hụt mức giao 50 héc ta nhưng đã gấp 3 năm ngoái, đạt 150 héc ta. Ai đánh giặc cứ đánh, ai sản xuất cứ sản xuất. Chúng tôi chia làm hai đoàn. Đoàn do anh Hạng dẫn đầu lên phía đồn biên phòng X. Đoàn chúng tôi - đội văn công và nhà báo do anh Hằng dẫn dầu đi về phía đỉnh 820. Đến chân núi 820 (trong địa phận xã Quốc Khánh), chúng tôi chụp ảnh một khu nhà đồng bào H-mông vừa bị pháo giặc tàn phá. Chúng tôi lên tới đỉnh núi vào lúc 11 giờ trưa. Thế là đã qua ba tiếng từ dưới chân núi lên tới đinh. Qua các kẽ cây rừng chúng tôi bắt đầu nhận ra các « mái nhà » của bộ đội trên chốt. Đó là những cái hầm rộng ở dốc núi che bán mái bằng cỏ tranh. Điểm cao 820 những chỗ bị pháo khoét màu đất đỏ tươi. Cỏ tranh mọc dày và rất tươi tốt. Mon theo bờ cỏ tranh, chúng tôi tiến thẳng đến chỗ bộ đội đang đào công sự, khiêng những đoạn cây vừng làm cầu qua công sự. Chiến sĩ nhìn thấy chúng tôi, ngừng công việc đứng vẫy chào. Họ lại reo lên để báo tin vui cho nhau. Chừng hơn một trung đội chạy về phía chúng tôi, mọi người đều cười vui đón khách. Bỗng tôi nghe có những tiếng nỗ lớn, đất đá bay lung lên: Các chiến sĩ nói rằng đó là mìn làm đường. Chúng tôi được dẫn iên hầm chỉ huy trung đoàn đóng ngay trên điềm cao nhất của chốt. Tiếng mìn làm đường vẫn liên liếp rang dội. Tôi

Page 4

hn bár măn t) : bắt dầu thay cái nắng nóng gay gắt tôi ống nhỏm. Tôi nhỏ dầu lên khỏi trên đỉnh núi. Chúngtôi bị nhuộm trong công sự nhìn sang phía Trung Quốc, màu đỏ chói chang của đất và của thấy con đường nhựa lớn chúng dang nắng. Hâm chỉ huy trung đoàn có một làm dễ tiến lên 820. Rò bóng những cái hỗ rộng lộ thiên. Anh Hằng, phó tên lính di lại trên đường, những chủ tịch tỉnh nói chuyện và trao quả ngôi nhà của chúng. Và nghe rõ tiềng tặng của Thái Bình cho cán bộ chiến loa lả lướt những giọng nữ hát tiếng sĩ. Đội văn công thi thep một cán bộ lên phía hầm A1. Chiến sĩ dang tập trung ở đó. Tôi thấy Hồng Phin vẫn còn đi guốc cao gót. Tôi tiếc cho Hoài Nam vì ốm phải ở lại huyện ủy. Tiếng chiến sĩ lại reo hò. - Chỉ có hai bác gái thôi. Không thấy cô em nào đâu! - Nghe mấy anh lính trẻ kêu lên, chị Chinh, hội phó phụ nữ và chị Huệ, hội trưởng nông dân tập thể nhìn nhau cười. Hơn một trăm chiến sĩ đứng quây quần nghe đản hát. Ở trên dốc phía sau họ chỉ cao chừng ba mét, cánh nhà báo chúng tôi chiếm điềm cao nhất nhìn sang phía Trung Quốc. Trung úy Đào Sĩ Thao, trợ lý tác huấn còn trẻ măng. Anh hiền lành như một cô gái. Anh được giới thiệu là một cán bộ giỏi, nhiều từng trải ở điềm cao 820 này. Thao dẫn tôi ra phía hầm A1. Tôi nhìn sang đỉnh 636 thấy cả một vùng lớn đất đỏ bị đào xới lên. Đỉnh 636 cách chỗ tôi dúng chỉ 300 mét. Tôi tưởng tượng những trận pháo dã bạt đỉnh 636 di 6 mét chỉ cách đây mấy tuần. Ở trên đỉnh 636 có những mái hàm. Trung úy Thao bảo đấy là nhà của chiến sĩ giữ chốt. Nhìn sang bên cạnh đỉnh 636 thấy một đỉnh núi khác - cách chỗ tôi đứng khoảng 450 mét - là chốt của bọn giặc Trung Quốc. Thao bảo dỉnh này cách 636 chỉ 300 mét đường thẳng. Tôi và anh Vũ, Thái, phó tổng biên tập báo Thái Bình, theo Thao ra hầm A1. Có bốn chiến sĩ trẻ đang trực ở đó. Chúng tôi đứng trong giao thông hào nỗi vào cửa hầm, Thao dưa cho Trung Quốc. Anh Thái dang ngó lên nhin, thì các chiến sĩ kéo cả lôi và anh Thái xuống. Họ e bọn lính Trung Quốc nhìn thấy: chúng sẽ bắn lỉa. Đoàn chúng tôi lưu luyến chia (ay anh em ở đại đội trên đỉnh chốt. Thao đòi cuốn sổ của tôi. Anh ghi lời cảm ơn nhân dân Thái Bình đã cử đoàn lên thăm chốt. Đi được một đoạn dốc, chúng tôi gặp một đại đội đang lâm đường. Hơn hai trăm chiến sĩ đang đào đất, chặt cây và đặt mìn. Tiếng cười nói reo hò vang dội cả một vùng núi. Cả đại đội kéo vào một khu bên dốc núi. Họ vui vẻ nói với đội văn công: - Hát đi! Biểu diễn đi các anh chị văn công ơi! Thế là một buổi biểu diễn nữa lại được tổ chúc. Chiến sĩ -vấy chặt lấy diễn viên. Phải tìm mãi mới được một khu khô để đàn hát. Nhiều chiến • sĩ trẻ chăm chú, xúc động nghe Hồng Phin hát, Đức Ba đàn bầu. Một bạn phóng viên vừa gia ống kinh thì tử trên cao chiến sĩ ta buông xuống và chùm phong lan rất đẹp... Hồng Phin nhanh nhẹn ôm gọn một Một chiến sĩ trẻ đứng cạnh tôi, có vóc người cao lớn, da đen nhỏm mời tôi điếu thuốc cuộn bằng giấy báo. Trò chuyện đôi câu nhân lúc nghe hát, Hưng-tên chiến sĩ này - kéo tôi : « Anh phải vào hầm của em một chút !» Tôi đi theo Hưng vào hàm, Hưng có vẻ bí mật, hòi hộp: - Hôm qua, bọn em nghe tin có đoàn đến, liền vào rừng tìm mận làm quà. Nhưng mận rừng năm nay mất mùa, Em chỉ hái được bằng này, anh

Page 5

đem về Thái Bình làm quà cho chị và xuống đại đội đã đưa cụ dến chỗ cháu cháu ! cách đấy chừng 10 kilô mét. Tôi rưng rưng trong lòng, cầm gói Tôi giấu cảm động lắng nghe anh mận của Hưng. Mưu lâm sự : "... Mẹ lôi đã gần bảy mươi nhưng còn khoe mạnh, đi lại biên giới đã Đêm trời mưa rất to. Tôi ngồi ở văn mấy lần. Hồi con trai và cháu ruột phòng huyện ủy Tràng Định. Ngoài tôi chưa lên trên này, cụ không làn trời đen đặc. Xa tít trên cao có một điềm sáng như một vì sao lạ trong mưa đêm. Một đồng chi phục vụ nhà khách bảo tôi: đó là ngọn đèn trên chốt, bên ngọn đèn ấy chiến sĩ ta đang thức. Sư phó, tham mựu trưởng Nguyễn Văn Mưu đến trễ hẹn. Tôi thấp thỏm đợi anh. Tôi mới biết anh trong buổi tiếp đoàn Thái Bình vào sáng nay. Đồng chí bí thư huyện ủy Tràng Định giới thiệu : « Anh Mưu, nguời quê biển các anh đấy Một tham mữu trưởng có nhiều chuyện đánh bọn bành trướng Trung Quốc lắm đấy!». Tôi làm quen, hẹn anh bảy giờ tối gặp nhau. Anh nhảy lừ xe com-măng-ca xuống đi vội về phía tôi. Anh giơ tay như muốn ôm lấy người đồng hương mới quen : - Xin lỗi. Phải họp đột xuất. Anh thông cảm - Ô! Tưởng có lý do riêng chí! - Có! Có lý do riêng nữa đấy ! Cụ tôi lên thăm cháu. - Sao? Anh bảo cụ lên à? Cháu nào ? Anh Mưu cười, chưa trả lời. Chúng tôi vào phòng uống nước. Mưu chậm rãi: - Mẹ tôi nhớ cháu lại lên. Tôi vừa vào họp thì có tin cụ đang chờ. Biết anh em đón giúp, tôi vẫn họp. Họp xong tôi về thì cụ đã đòi các đồng chí ở nhà đưa đến chỗ cháu. Cụ lý do: « Bố nó thì khỏi phải thăm. Tôi phải đến ngay chỗ cháu xem nó thế nào cho bò công tôi lặn lội ». Nễ cụ quá, một đồng chi lái xe nhân có việc nào lên thăm tôi. Nhưng hai đứa mới xa nhà được năm tháng, đã thấy cụ lên. Anh ạ, cụ đi ổtô hàng một mình. Từ thị xã Lạng Sơn, cụ đi nhờ xe ôtô bộ đội với lý do là có con trai và hai cháu nội ở trên chốt ! " À, vâng, tôi là con thứ tư trong năm con trai của cụ tôi, đều là bộ đội. Hai ông anh tôi đi chống Pháp, dã hy sinh. Năm 1965, anh thứ ba đi bộ đội. Năm 1966, em trai tôi cũng lên đường vào cùng đơn vị với ông anh. Tôi nhập ngũ năm 1964, đã qua nhiều mặt trận, ở miền Nam, sang Lào, Cam-pu-chia. Tôi bị thương nhiều lần. Tôi lên biên giới phía Bắc từ năn: 1977. Rồi có mặt ở Lạng Sơn từ tháng 2-i979. « Em trai tôi đã hy sinh đề lại mộ cháu gái lên là Nhuần. Mẹ tôi thương thím ấy đầu còn xanh, tuỏi còn trẻ, đã nuôi lấy cháu để thím ấy về bên ngoại xây dựng gia đình mới. Rồi thẳng Khiêm, con trai lớn của tôi xin vào bộ dội. Thằng Hoài con ông anh đã về hưu cũng đòi đi. Chúng nó đều lên biên giới...». Sư phó Mưu vê vê điếu thuốc. Anh nhìn lên ngọn đèn trên chốt vẫn sáng nhấp nháy. Rồi anh nói tiếp: « Ở trên này các cháu nhà tôi nó làm tôi yên lâm. Tôi nghiêm khắc, không cho chúng nó lên chỗ tôi đâu. Tôi hạn chế cả việc gửi tiền và quà cho các cháu. Cụ tôi biết thế, không vừa lòng cho lắm. Tôi cũng ngại phiền các dồng chí ở đơn vị các cháu khi có cụ lên. Nhưng các anh ấy bảo:

Page 6

- Ông không biết cụ lèn đề làm gì Nhưng có lẽ chủng tôi không kịp gặp hay sao mà nói vậy? Này ông nhá: bà mẹ anh Mưu, vì ngày mai chúng cụ căn dặn hai cháu: « Cả nhà ta dã tôi đã dời Tràng Định. Tôi nằm không có bảy người đi chiến đấu. Tỉnh Thái ngủ. Tôi thao thức vì nhiều câu Binh ta là có nhiều công với « tuyền chuyện và con người mà tôi mới gặp tuyến ». Cảc con phải xứng đáng là ở vùng biên giới thiêng liêng của Tổ con cháu của gia đình, là người Thái quốc này. Tôi nghĩ nhiều về bà mẹ đã bầy lần tiễn con, cháu đi đánh ba Bình... Đấy, ông xem còn nhà tuyên huấn nào của dơn vị tôi hơn cụ nói với các cháu nữa!». Câu chuyện giữa tôi và anh Mưu kéo dài quá nửa đêm. Tôi buông màn định ngủ. Ngày mai tôi sẽ theo doàn dến một vài đơn vị nữa. Chúng tôi sẽ còn gặp nhiều người Thái Bình, từ đồng chí tư lệnh trưởng bộ chỉ huy Lạng Sơn đến những người như anh Mưu, như các chiến sĩ mà tôi dã gặp trên các chốt trong đó có con và cháu anh Miru, thằng giặc kể từ ngày khởi nghĩa tháng Tám đến bây giờ. Có bao nhiêu điều lâm huyết của người Thái Bình đối với sự nghiệp bảo vệ Tồ quốc ở trong cuộc đời bà mẹ vì đại và giản dị này... om yu Ngoài trời vẫn dỗ mưa, ngọn đèn chiến sĩ tiên chốt vẫn sáng nhấp nháy. 8-1984 N.D.C.